Birecik’in Efsanevi Sakinleri İçin Sevindirici Haber: Sayıları 300'e Yaklaştı!

Şanlıurfa Valisi Hasan Şıldak, sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı paylaşımla Şanlıurfa'nın Birecik ilçesiyle özdeşleşen ve dünyada sadece belirli bölgelerde varlığını sürdürebilen Kelaynak kuşlarına yönelik yürütülen başarılı koruma çalışmalarını kamuoyuna duyurdu.

Dünyada Göç Edebilen Tek Tür Sadece Birecik'te

Kelaynakların geçmişte Orta Doğu, Kuzey Afrika ve Anadolu'da geniş bir yaşam alanına sahip olduğunu ancak zamanla nesillerinin kritik seviyede tehlikeye girdiğini belirten Vali Şıldak, şu bilgileri paylaştı:

"Nesli tükenme tehlikesi altında olan Kelaynak kuşlarının göç edebilen türü, bugün dünyada sadece Birecik’te yaşıyor. Türkiye’de bu eşsiz türün korunması ve çoğaltılması çalışmaları, 1977 yılından bu yana Tarım ve Orman Bakanlığı’na bağlı Birecik Kelaynak Üretme İstasyonu’nda büyük bir hassasiyetle yürütülüyor."

Her Yıl Ortalama 50-60 Yeni Yavru

Birecik Kelaynak Üretme İstasyonu'nda yürütülen titiz çalışmalar sayesinde istasyondaki kuş sayısının günümüzde 300'e yaklaştığı ve her yıl ortalama 50-60 yavrunun dünyaya gözlerini açtığı belirtildi. Kelaynaklar her yıl Şubat ve Mart aylarında üreme dönemine girerek genellikle 1 ile 4 arasında yumurta bırakıyor.

Kontrollü Göç Programı Uygulanıyor

Vali Şıldak, doğada göçmen bir karakter sergileyen bu kuşların neslinin tamamen yok olmaması için uygulanan özel stratejiyi de şu sözlerle açıkladı:

"Kelaynaklar, neslin korunması amacıyla Birecik’te kontrollü olarak tutuluyor. Her yıl belli sayıda kuşun göç etmesine izin veriliyor. Şubat ayında üreme ve serbest uçuş için doğaya salınan kuşlar, Haziran sonunda tekrar koruma altına alınıyor."

Yürütülen hummalı çalışmalar sayesinde türün tamamen yok olmasının önüne geçildiğini ifade eden Vali Şıldak, "Birecik, dünyada kelaynakların koruma altına alındığı en önemli merkezlerden biri" diyerek emeği geçen Doğa Koruma ve Milli Parklar personeline teşekkür etti.

BİLGİ NOTU: Kelaynak Kuşları Hakkında Her Şey

Haberde bahsi geçen ve Şanlıurfa'nın adeta canlı sembolü olan Kelaynaklar (Geronticus eremita) hakkında bilinmesi gereken tüm önemli detaylar şu şekildedir:

1. Fiziksel Özellikleri ve Görünüşleri

• Tüysüz Baş: Ergin kelaynakların başlarında ve boyunlarının üst kısmında tüy bulunmaz. Derileri kırmızı renktedir.

• Tüy Rengi: İlk bakışta siyah gibi görünseler de güneş ışığı vurduğunda parlayan büyüleyici zümrüt yeşili, mor ve kavun içi tonlarında metalik renkli tüylere sahiptirler.

• Gaga Yapısı: Besinlerini toprak altından ve kaya kovuklarından rahatça çıkarabilmelerini sağlayan uzun, aşağıya doğru hafif kıvrık ve kırmızı renkli bir gagaları vardır.

• Boyut: Ortalama 70-80 cm boyunda ve 125-135 cm kanat açıklığına sahiptirler.

2. Yaşam Şekli ve Ömrü

• Ömürleri: Kelaynaklar vahşi doğada ve koruma altında oldukça uzun yaşayabilirler. Ortalama ömürleri 25-30 yıl arasındadır.

• Beslenme: Etçildirler. Doğal ortamlarında böcekler, akrepler, kertenkeleler, küçük yılanlar, danaburnu ve çeşitli haşerelerle beslenirler. Bu yönleriyle tarım dostu kuşlar olarak bilinirler.

• Sosyal Yaşam: Koloniler halinde ve tek eşli olarak yaşarlar. Eşlerine oldukça sadıktırlar.

3. Üreme ve Göç Durumu

• Yuva Yapımı: Kayalıkların dik yamaçlarındaki oyuklara ve çatlaklara çalı çırpı kullanarak yuva yaparlar.

• Üreme: Genellikle her yıl Şubat-Mart aylarında üreme dönemine girerler ve 1 ila 4 adet yumurta bırakırlar. Kuluçka süreleri yaklaşık 4 haftadır.

• Birecik Kolonisinin Önemi: Dünyada sadece iki ana yabani popülasyon kalmıştır. Biri Fas'ta yerleşik (göç etmeyen) olan koloni, diğeri ise Türkiye'de (Birecik) bulunan ve dünyadaki tek göç etme refleksine sahip kolonidir.

4. Neden Koruma Altındalar?

1950'li yıllarda tarımda yaygın ve kontrolsüz şekilde kullanılan zirai ilaçlar (özellikle DDT) nedeniyle Kelaynakların besin zinciri bozulmuş ve Türkiye'deki sayıları tükenme noktasına gelmiştir. 1977 yılında kurulan Birecik Kelaynak Üretme İstasyonu sayesinde türün tamamen yok olması engellenmiş ve sayılarının yeniden yüzlerle ifade edilmesi sağlanmıştır.