İran’da Ekonomik Çöküş İsyanı: 9 Günde 29 Can Kaybı, Kaos Yayılıyor!

Riyalin Çöküşü Fitili Ateşledi

İran’da 28 Aralık 2025 tarihinde başlayan eylemlerin temelinde, ülke tarihinin en ağır ekonomik buhranlarından biri yatıyor. İran riyalinin (tümen) ABD doları karşısında 1,45 milyon seviyesine gerileyerek rekor kırması ve hiperenflasyon tehlikesi, halkı sokaklara döktü. Aralık 2025 itibarıyla resmi enflasyonun %42,2'ye, gıda enflasyonunun ise %72'ye ulaştığı ülkede, halk temel ihtiyaçlarını karşılayamaz noktaya geldi.

Eylemler 78 Şehre Yayıldı: "Siyasi Tsunami"

Başlangıçta ekonomik taleplerle sınırlı kalan gösteriler, kısa sürede siyasi bir boyut kazanarak rejim karşıtı slogana evrildi. İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA) verilerine göre:

• Yayılım: Eylemler 26 ilde, 78 şehirde ve toplam 257 farklı noktada devam ediyor.

• Katılım: Üniversite öğrencileri ve esnafın başı çektiği protestolara geniş halk kitleleri destek veriyor.

• Kayıplar: Son 24 saatte Azna, Marvdasht ve Qorveh şehirlerinde yaşanan çatışmalarda 7 kişinin daha hayatını kaybetmesiyle, doğrulanmış ölü sayısı 29'a ulaştı.

• Gözaltılar: Şu ana kadar 1.203'ten fazla kişinin tutuklandığı, yaralı sayısının ise yüzlerle ifade edildiği bildiriliyor.

Güvenlik Güçlerinden Sert Müdahale

Bölgeden gelen raporlar, güvenlik güçlerinin protestoculara karşı canlı mermi, göz yaşartıcı gaz ve pellet (plastik mermi) silahları kullandığını gösteriyor. Tahran yönetimi ölü sayısını düşük gösterirken, hayatını kaybedenlerin bir kısmını "isyan kışkırtıcısı" olarak tanımladı. Ancak yargı makamlarından gelen "sıfır tolerans" açıklamaları, müdahalenin dozunun artacağına dair sinyaller veriyor.

Küresel Denklem: Trump ve Hamaney Karşı Karşıya

İran'daki iç karışıklık, uluslararası arenada da gerilimi zirveye taşıdı:

• ABD’den Sert Uyarı: ABD Başkanı Donald Trump, protestocuların öldürülmeye devam etmesi durumunda İran'ın "çok sert vurulacağı" uyarısında bulundu.

• Tahran'ın Yanıtı: Dini Lider Ali Hamaney "düşmana boyun eğmeyeceğiz" mesajı verirken, Dışişleri Bakanlığı yaşananları ABD ve İsrail’in bir "müdahale operasyonu" olarak nitelendirdi.

Analiz: 2022’den Bu Yana En Büyük Meydan Okuma

Uzmanlar, 2026 yılının ilk günlerinde yaşanan bu dalganın, 2022’deki Mahsa Amini olaylarından bu yana rejime yönelik en ciddi meydan okuma olduğu konusunda hemfikir. Nükleer yaptırımların geri gelmesi, su krizi ve İsrail ile yaşanan son savaşın getirdiği mali yük, Tahran yönetimini köşeye sıkıştırmış durumda.

6 Ocak 2026 itibarıyla internet kısıtlamaları ve ağır güvenlik ablukasına rağmen, Tahran ve Şerif Teknoloji Üniversiteleri başta olmak üzere pek çok noktada direnişin sürdüğü bildiriliyor.