Türkiye’nin En Genç Şehri Ama Gençlerini Tutamıyor: Şanlıurfa’nın "Gurbet" Kaderi!
Doğurganlık hızında Türkiye şampiyonu olan Şanlıurfa, yüksek potansiyeline rağmen göç vermeye devam ediyor. Tarım ve sanayi yatırımlarının nüfus artış hızının gerisinde kalmasıyla, binlerce Urfalı genç rızkını batı illerinde arıyor. İşte Şanlıurfa’nın değişen nüfus röntgeni...
ŞANLIURFA: TÜRKİYE’NİN GENÇLİK MERKEZİNDE "GÖÇ" SİNYALLERİ
Şanlıurfa, yıllardır Türkiye’nin en yüksek doğurganlık hızına sahip ili olma unvanını korusa da son yıllarda nüfus artış hızında ciddi bir yavaşlama ve "net göç hızı"nda negatif bir eğilim gözleniyor. Yani Urfa, doğurduğu nüfusu kendi bünyesinde tutamıyor.
1. Doğurganlık Şampiyonu Ama Artış Hızı Düşüyor
Şanlıurfa, yaklaşık 3,59 civarındaki toplam doğurganlık hızıyla Türkiye ortalamasının (1,51) iki katından fazla bir performans sergiliyor. Ancak bu yüksek doğum oranına rağmen, ilin toplam nüfus artış hızı beklentilerin altında kalıyor. Bunun temel sebebi, il dışına verilen yoğun göçtür.
2. "Mevsimlik Tarım"dan "Kalıcı Gurbet"e
Şanlıurfa dendiğinde akla gelen ilk olgu "mevsimlik tarım işçiliği"dir. Ancak analizler gösteriyor ki, Urfalı gençler artık sadece fındık veya pamuk toplamaya gitmiyor; kalıcı olarak batı illerine yerleşiyor.
-
Hedef İller: İstanbul, Mersin, Adana ve Antalya.
-
Sebep: Tarımda makineleşmenin artması ve sulanabilir alanların (GAP projesine rağmen) henüz tüm iş gücünü absorbe edememesi.
3. Eğitimli Nüfus Kaybı (Beyin Göçü)
Şanlıurfa sadece niteliksiz iş gücü değil, ciddi bir "beyin göçü" de veriyor. Harran Üniversitesi'nden mezun olan gençler veya lise eğitimini tamamlayan parlak zihinler, iş imkânlarının kısıtlılığı ve sosyal donatı eksikliği nedeniyle kariyerlerini Ankara, İzmir veya Kocaeli gibi illerde kurmayı tercih ediyor. Bu durum, şehrin "nitelikli nüfus" yapısını zayıflatıyor.
4. Deprem ve Suriye Faktörü
-
Deprem Etkisi: 6 Şubat depremleri sonrası, Şanlıurfa’nın bazı ilçelerinden (özellikle yapı stokunun eski olduğu bölgelerden) çevre illere veya daha güvenli görülen kırsal bölgelere bir hareketlilik yaşandı.
-
Sığınmacı Yoğunluğu: Kayıtlı Suriyeli nüfusun en yoğun olduğu illerden biri olması, yerel iş gücü piyasasında rekabeti artırarak yerli genç nüfusun batıya göçünü hızlandıran dolaylı bir etken haline geldi.
5. Tarım Şehri mi, Sanayi Şehri mi?
Şanlıurfa Organize Sanayi Bölgesi (OSB) son yıllarda ciddi bir büyüme atağında olsa da, iş gücü arzı o kadar yüksek ki, sanayi yatırımları bu nüfus patlamasını karşılamaya yetmiyor. Sonuç olarak Urfa, Türkiye’nin en genç yaş ortalamasına (yaklaşık 21) sahip olmasına rağmen, bu potansiyeli bir "ekonomik doping"e dönüştürmekte zorlanıyor.
Özetle Şanlıurfa Portresi:
Şanlıurfa, "evinde büyüyen ama rızkını gurbette arayan" bir şehir profilini sürdürüyor. Eğer tarımsal sanayi ve teknoloji odaklı yatırımlar bu hızla devam etmezse, Urfa "Türkiye’nin en genç şehri" unvanını taşısa da bu gençler batı illerinin hizmet sektöründe "gurbetçi" olarak ömür tüketmeye devam edecek.
