85 Milyon Nüfus, 1 Milyar Muayene: Kişi Başına 12 Kez Doktora Gittik
Türkiye, hekime müracaat sayısında dünya ikinciliğine yükselerek sağlık sisteminde tarihi bir yoğunluk yaşıyordu. 2024 ve 2025 verileri, tıbbi görüntüleme ve muayene sayılarında rekor artışa işaret ederken, bu tablonun kamu maliyesine faturası trilyonlarca lirayı buldu.
Sağlık sistemindeki erişilebilirlik ve artan talep, Türkiye’yi küresel ölçekte en çok doktora başvurulan ülkelerden biri haline getirdi. Hürriyet yazarı Noyan Doğan’ın kamuoyuna taşıdığı verilere göre; 2024 yılında hekime müracaat sayısı 1 milyar barajını aşarak kritik bir eşiği geçti. 2025 yılı itibarıyla bu yoğunluğun artarak devam ettiği ve toplam muayene sayısının 1 milyar 24 milyona ulaştığı gözlemlendi.
Muayene Yükü Kamu Hastanelerinde
Veriler, sağlık hizmeti alımında vatandaşın öncelikli tercihinin devlet kurumları olduğunu kanıtlıyor. Toplam muayene trafiğinin seyri şu şekilde gerçekleşti:
-
Kamu ve Aile Hekimliği: Toplam başvuruların %87’sini göğüsledi.
-
Özel Sektör: Muayenelerin yalnızca %6’sı özel hastanelerde yapıldı.
-
Tanı ve Teşhis: Sadece 2024 yılında 116,6 milyon görüntüleme (MR, BT, Ultrason) işlemi gerçekleştirildi. Bu rakam, nüfusun neredeyse 1,5 katı kadar tetkik yapıldığını ortaya koyuyor.
"Talep Enflasyonu" mu, "Hastalık Yükü" mü?
OECD ortalamasında kişi başı yıllık muayene sayısı 6-7 bandındayken, Türkiye’de bu rakamın 12,3’e yükselmesi uzmanlar arasında tartışma başlattı. Bu artışın temel nedenleri olarak;
-
Sevk Zinciri Eksikliği: Basit şikayetler için dahi doğrudan hastanelere başvurulması.
-
Kronik Hastalık Artışı: Yaşlanan nüfusta şeker, tansiyon ve kalp hastalıklarının yaygınlaşması.
-
Tekrarlı Muayene: Teşhis aşamasında farklı doktorlardan görüş alma (doctor shopping) eğilimi gösteriliyor.
Ekonomik Maliyet: 2,3 Trilyon TL’lik Fatura
Artan sağlık talebi, ülke ekonomisi üzerinde de ciddi bir baskı oluşturuyor. 2024 yılı itibarıyla Türkiye’nin toplam sağlık harcaması bir önceki yıla oranla %89,6 artarak 2 trilyon 359 milyar TL’ye ulaştı.
-
GSYH Payı: Sağlık harcamalarının Gayrisafi Yurt İçi Hasıla içindeki payı %5,3 seviyesine çıktı.
-
Kişi Başı Maliyet: Vatandaş başına düşen yıllık sağlık maliyeti 27.587 TL olarak hesaplandı.
-
Hanehalkı Harcaması: Cepten yapılan sağlık harcamaları ise 442 milyar TL’ye ulaşarak hanehalkı bütçesindeki yükünü artırdı.
Sonuç: Sürdürülebilirlik Alarmı
Uzmanlar, muayene sayılarındaki bu kontrolsüz artışın sağlık çalışanları üzerinde tükenmişliğe, kamu bütçesinde ise sürdürülebilirlik sorunlarına yol açabileceği konusunda uyarıyor. Sağlıkta "nicelik" rekorları kırılırken, sistemin verimliliğini artıracak yapısal reformların (sevk zinciri, koruyucu hekimlik vb.) gerekliliği her zamankinden daha fazla hissediliyor.
