AYM’den Sağlık Mevzuatında Kritik İptal: Nöbet Ücretindeki Saat Tahdidi Anayasa’ya Aykırı Bulundu
Anayasa Mahkemesi, 657 sayılı Kanun’da yer alan ve sağlık personelinin nöbet ücretlerine aylık üst sınır getiren düzenlemeyi iptal etti. Yüksek Mahkeme, belirli bir saatin üzerindeki nöbetlerin ücretlendirilmemesini "angarya yasağı" ihlali olarak değerlendirerek, mülkiyet hakkı ve dinlenme hakkı arasındaki dengenin çalışan aleyhine bozulduğuna hükmetti.
Anayasa Mahkemesi (AYM), sağlık çalışanlarının çalışma saatleri ve ücret güvencesine ilişkin emsal niteliğinde bir karara imza atarak, nöbet ücreti ödemelerinde uygulanan yasal üst sınırı iptal etti.
Resmi Gazete’de Yayımlanan İptal Kararı Çanakkale 2. İdare Mahkemesi’nin somut norm denetimi talebini inceleyen Yüksek Mahkeme; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun Ek 33. maddesinde yer alan, nöbet ücretlerinin aile sağlığı merkezlerinde 60 saat, diğer kurumlarda ise 130 saatle sınırlandırılmasına ilişkin hükmü mercek altına aldı. AYM, 2025/89 Esas ve 2025/243 Karar sayılı ilamı ile söz konusu sınırlamayı Anayasa’nın 18. maddesinde düzenlenen "Angarya Yasağı"na aykırı bularak oybirliğiyle iptal etti.
Mahkemenin Gerekçesi: "Orantısız Külfet ve Hak İhlali" AYM’nin gerekçeli kararında, sağlık hizmetlerinin kesintisiz yürütülmesinin bir kamu yükümlülüğü olduğu kabul edilmekle birlikte, personelin bu süreçte katlandığı zorunlu mesainin karşılıksız bırakılamayacağı vurgulandı. Kararda şu hukuki tespitler öne çıktı:
-
Hukuki Güvenlik İlkesi: Çalışanın sarf ettiği emeğin karşılığını alabilmesi, mülkiyet hakkı ve hukuk devleti ilkesinin bir gereğidir.
-
Anayasal Aykırılık: Ücret ödenmeksizin yaptırılan zorunlu nöbetlerin, kamu yararı ile bireyin menfaatleri arasındaki dengeyi orantısız şekilde bozduğu ve kişiyi "katlanılamaz bir külfet" altına soktuğu ifade edildi.
Uygulamada Yeni Dönem İptal kararının yürürlüğe girmesiyle birlikte; hekim, hemşire ve diğer sağlık personeli için "ücret sınırı" dönemi kapanmış oldu. Sağlık Bakanlığı ve bağlı kuruluşların, nöbet ödemelerine ilişkin ikincil mevzuatı AYM kararı doğrultusunda yeniden düzenlemesi bekleniyor. Hukukçular, kararın idari yargıda derdest olan benzer davalar için de bağlayıcı bir dayanak teşkil edeceğine dikkat çekiyor.
