Şanlıurfa || Balıklıgöl.com - Şanlıurfa'dan Dakika dakika güncel haberler - Seyda RONAHî

Anasayfa

Magazin

Güncel

Spor

Tîma Netewî ya Kurdîstanê di nîvfînalê de İmam Hatipliler buluşuyor Asayîş, Êdî Hîn Qewîne Yerel Gençlik Zirvesi düzenlendi Rihayê Qeza: 3 Mirin û 9 Kes jî Birîndar Şanlıurfaspor şampiyonluk kupasını aldı Toplu Sözleşme Müzakereleri Tıkandı mı? Fêsbuqa Îslamî Derket Bexça kî Dîrokî Bêgerin Komeleya Ayışığım Taştê Da

Bakan Faruk Çelik'in programı iptal

Efendimiz'in üç aylarda ettiği özel dua

Asayîş, Êdî Hîn Qewîne

Prof. Armağan; Yeni Anayasa hemen yapılmalı ve referanduma sunulmalı VİDEO

Ziman Pergala Jîyanêye

Seyda RONAHî
seydaronahi@mail.com

15 Şubat 2012 Çarşamba 20:33

Ku merî li zimanê xwe xwedîtîyê nekî pergala jîyana merîya belaye. Li zimanê xwe xwedî derketin serbilindîya mîlletane(netewane)… Gerek em bizanibin ku ziman mala şewr u ramanêye. Gellê Kurd li alîyekî xwe wenda dîkîye li alîyekî dijî xwe nuh dikîye. Gaveke pêşta, gavekê şunda.

Bi zaroktî ku em çune dibîstanê, me Tirkî nizanibu. Nuhajî zarokên me Kurdî nizanine… Van kimasîyana çîkas ku hinek kovar û rojname dîxazine li hole rakin lê derengîyame gellek rind tê femkîrîn.

Pirekên Kurda ku nifira dikin, dibejin “pergala te belabe” îşte îro pergala gellê Kurd belav buye. Ne bi tenê bindestbuna gel, zimanekî mîna cemê Fêrat û Dîcle zelal û azîz nûha tevlêhev buye… Ev zimana nuha xwe nikarîye ji asîmiletiye xilaske… Ji bo xwadî derketini lâzime em bixwunin û binîvîsin. Ji bo we emê kedr u qîmeta nîvîskara gellekî zabibinku ew na zimanêmi mîna herirekî li ser kaxizi dinîvîsinin û bo ku bi dîrokêra bi malbe.

Zîman mîna çemekî ku diherîqe. Her ku diheriqe şên dibe. Lewra îro zimanê kurdî çêma ku bi ferêhî nêyê nîvîsandan û xwandin, tim gotin wenda dîbîne. Şuna wan gotina yan ê Tirkî yan ê Erebî dîkevine nav zimanê me…Bi taybatî gerek danûstandinakê me hebe, lazıme em bi devokên kurdî ve têkevin tekîliyê.

Min çend gotin li jêr nivîsandin, min xwast bira haya we ji van gotina hebe;

Daraba; bi Tirkî bi vî şeklî ti ziman û nivîsandin. Ev gotina di yek cîyan da kurd dibejin “darabe.” Yek cîyan da jî “derabe” yan “derebe” tê ziman. Bingeha vê gotina “dar” e. Darabe yan jî “de-ra-be” bona ku dukan werin muhafezekirin. Merîv karî bı şeklê der ava jî binîvîse û bîne ziman.

Ev gotina bi wî halî xwe dar-rabe, yan dar abe, fîîl û kirini tîne ziman. Der-ava yan der aba. Ji bona ku ev cîya vere avakirin, ser rastkirin.

Rast u diristîya vê gotinê der û abandin ê (der ji derî tê famkirin. Abandin yan abad pêhetîye. Merî ku xwedî cihekî be wê dere merî bona hîmaye kirini bi darebe ava bîke)

Ev gotina bi şeklê “deribandin” tê zimin ku; hîmi deribandinê ji bona nivînaye. Ji bona ku hiriya teda belav nebe. Rast bisekine. Ev herdu gotina wek hevin

Huza, Xuda: Dirokêda binavi Gutî, Cutî, Kussîyan ji Rebbê Alemêra gotine huza (hoza) û dibêjin ev gotina wergerîye buye “huda” yan “hoda.” Halbu wergerandinêra çi hacet. “Hu-za, xu za” yan “xo-za, bi xwa za.” Yane bu xa çêbu bi xe hate dune. Huda yan hoda xuda jî tê wê maneyî. Hacetî wergerandinê nake. Bi xerdu şekla jî navê Rebbê Alemêye…* Kürtlerin kökeni. İhsan Nuri Paşa. Di vê pirtukêda hatiye nivîsandin.

Kirîv: Ev gotina li gelê kurda tê goton. Lê belê ê Tirke ku tekîlîya wana bi kurdara heye ewnajî kirbatîyê dikin û vê gotini tînine ziman. Pir cara em dibîhîzin, lê kute çi maneyî pir mirov nizazin. Kirîv; yekcara kîrbe yan kîrve tê gotin. Ji pîrekara kirîvê, ji peyara kirîvo tê gotin.

Meanaya(wateya) vê gotini di hindiri weda hatîye veşartin. Kîrîbî navê tevgeraye. Kîrbatî mîna malbatîyê meqbule. Gotinake bingeha xwe fereye. Sosyolojîk û civatîyêda gellek tê ziman.

Mîzzez; îştahe, ev gotina tim bavê mîni ku çuye ser dilovanîya xwe digot “hinnar mîzzeza merîya vedike.” Li nav gelê kurdê Rihayê tê gotin.

Qedem; Şuna pekaka mirovaye. Ku diki dereke bi pîvîn dibêjin çen qedemin. Yanî bi linga çend pekin. Îro ev gotina di Tirkîda bi gotina “qedeme” tê ziman. Bingeha we kurdîye. Sê qedeme dereceke. Dı karê memûrîyetiyêda tê rastkirin.

Xîltan: Li Kurdistani navê gîhekîye. Bi tenê navê gîhe nîne, ev gîha merî pê diranê xwe dikole. Xîltan du xwarinira bona tevdan û pakijkirina diranaye… Hinek dibêjin “dirankol.” A rast xiltane. Ev gîha li nav çem, kanî, neval û banîyên Kurda tê dîyîn. Tirka gotîye Kurdan hinek dibêjin “kur-dan”, hinek dibejin “kurd-an”. A rast Kurdane. Yanê li cem Kurda hatîye, mahsusê Kurdane…

Köşe Yazısı Yorumları
Yorum Ekle

sılav Û hurmet seyda ronahi. ez iro (28.04.2012) xeberdar bÛm ku hÛn bı kurdi dınıvisinin.kemasi çı kas hebe ji lı ser zımanÊ kurdi sıkınandın pır tışteki kÊ^f xweş e.inşellah hun ê dewam bıkın.
lı ber al - 2012-04-28 23:47:51

"spas dıkım pır ğeşe veji açılım kırğuda jıve razibe" ez jı hevale mensur'a spasdıkım bı nezaniya nivisandına xwa ji em xılat kırıne. raste ve şirova wi wahaye "spasdıkım pırxwaşe we ji vekerın kiriye xwada jı we razi be" bıminin dı xwer u xwaşiyeda
niviskar - 2012-02-28 11:15:17

ez lı xwandevana le borine dıxwazım. kemasiyeme gellekın. em hevdı teva kemayen hefdı bı baxşinin. sılav lı we sıpasiyemin jı bo we.
SEYDA RONAHİ - 2012-02-18 20:18:44

Tüm Yorumlarları oku