Şanlıurfa özel şanmed hastanesi, şanmed hastane

“Tılfınder”….?!?!


22 Nisan 2014 Salı 18:55

Urfa'mızda tarihi çok eski devirlere dayanan mevki ve yerlerimiz vardır. Bunlardan ikisi hakkındaki bilgilerimi okuyucularımla paylaşmak istiyorum.  Mesela:

“Koti(ler)” mevkii/mahallesi, tarihi geçmişi Hz. İbrahim (as) devrine kadar uzanır. Bu isimlendirme hem o dönem devletinin ismidir hem de Hz. İbrahim (as) kabile/aşiretinin ismidir. Günümüzde Urfa'nın yerlileri bu mahalle için yanlış ve galat olarak; “Kötüler Mahallesi” şeklinde ifade ederlerse de, halkın bunu bu şekilde kullanmaları; ne o mevkideki insanlara yaraşır bir ifade şeklidir ve ne de anlam itibariyle tarihi bilgilerle uyuşmaktadır.

 Hatta bu yanlış (anlam çirkinliği) kullanımı yüzündendi ki; halk kendi arasında, gerek o mevkide oturanlar ve gerekse o mevki dışındakiler, bu mevkii bir vesile ile bahsettiklerinde, utanarak ve sıkılarak bu  kelimeyi (Kötüler mahallesi kelimesini) kullanmaktadırlar.

 Halbuki bu kelime; tarihi ve orijinali olarak; “Koti(ler)” şeklinde, yani “Koti Ailesinin Mevkii” anlamında kullanılır ise, hem tarihi miras korunur ve hem de o mevkide oturanlar asılsız ve yanlış bir yakıştırmadan (kötü olma vasfından) uzak kalmış olurlar. Bu şekildeki söyleyiş şekli; şimdiki bu makalemin konu ve  gayesini aşmakta olduğundan, daha fazla detaya girmeyeceğim.

            “Tılfınder” mevkii/mahallesi. Bu mevkiimizin de çok eski geçmişi vardır. Yalnız bu kelime de zaman içinde hafif başkalaşarak şimdilerde “Tılfındır” şeklinde söylenmekte ve telaffuz edilmektedir. Bu kelime/ismin esas orijinal şekli “Tılfınder”dir. Yani “Mum yanan yer. = Mum tepesi.” ya da “Mum imal edilen yer.” anlamına gelmektedir.

Bu kelimenin semantik ve morfolojik tahlilini yapacak olursak: Tıl: Tepe, Fınd: Mum, Der: Yer, dış anlamındadır. Buraya bu ismin verilmesinin nedeni, zamanında burada mum imal edilip, haberleşme ve işaret gayesiyle mumlar yakılmış olunmasındandır.

Ayrıca: Tıl: Tepe, Fınd: Burun, burun deliklerinin olduğu kıkırdaklı kısım, Der: Yer anlamını da göz önüne aldığımızda: “Burun tepe = Buruna benzeyen tepenin olduğu yer/mevki.” anlamına gelmektedir. Bu tepeye, şimdiki otogarın bitişiğindeki soğuk hava deposunun yanından bakılacak olunursa, ‘burun manzarası'nı görmek mümkündür. Yalnız şimdilerde ‘bu tepedeki burnun iki deliğini andıran iki mağara'dan birisinin önüne birkaç katlı ev yapılmış olduğundan, görülecek bu manzara nisbeten gölgelenmiştir.

Burası ile ilgili olarak Urfa'lı bir hoca hemşerimizin, bir radyo konuşmasında; “Tılfınder” kelimesini “Tılfıtr” şekline çevirerek, şahsi kanaatını açıklamış olduğunu görmüştüm. Hoca efendinin konuyla ilgili olan bu açıklamalarına katılmıyorum. Çünkü Arapların Urfa'ya gelişleri gayet net bilinmektedir. O Hocamızın açıklamasına dayanak yaptığı kaynak kitapta bile; o zamanda “Tılfınder” kelimesi isim olarak kullanılmakta olduğu geçmektedir. Yani Arablar Urfa'ya geldiklerinde yerli halk: şimdiki “Tılfindır”a “Tılfınder” diyorlardı.

Ayrıca “Tılfıtr” ve “Tılfınder” kelimelerini; semantik ve morfolojik yönden birbirleriyle alaka ve ilgisini kurmak mümkün değildir. Çünkü her iki kelimenin sessiz harflerinde “T-L-F-T-R”, “T-L-F-N-D-R” bariz farklılıklar vardır. “Tılfıtr” kelimesinde altı sessiz harf bulunup şimdiki telaffuzunda da “T-R” harfleri farklıdır/yoktur. “Tılfınder” ise, sessiz harf sayısı şimdiki telafuzu olan “Tılfındır” ile aynı olup, sadece sesli harflerde, son sesli harf olan: ‘e' ‘ı' ye dönüşmüştür. Arabça alfabede, kelime özel olarak harekelenmez ise; ‘e' ile ‘ı' aynı şekilde yazılmaktadır. Zamanla kelimelerde böylesi değişimlerin meydana gelmesini, bu ilimle uğraşan dilbilimciler gayet normal karşılamaktadırlar.

Ben bundan böyle “Tılfınder” köşesinde; tarihi anlamına uygun olarak, bazı konularda, birer ‘mum yakmaya' çalışacağım. Gelecek “Tılfınder” köşelerinde buluşmak üzere…


YORUMLAR
Henüz kimse yorum yapmamış, ilk yorum yapan siz olun.
Şanlıurfa organize sanayi müdürlüğü, yatırım için herşey hazır
Kurumsal

İçerik

Gündem

Siyaset

Teknoloji

Yukarı Çık
Sitemizde yayınlanan haberlerin telif hakları haber kaynaklarına aittir, hiçbir şekilde basılı ya da elektronik bir ortamda (CD, Internet vs.) kaynak gösterilse bile izin alınmadan kullanılamaz. © Copyright 2015 Balikligol.com